Náttúran.is

Umhverfishvatar, fuglaborð og skipulagt kaos

Það sem algengast er að fólk geri til þess að hæna að sér villt dýr í garða er að gefa fuglunum. En fleira er matur en feitt kjöt og það er ýmislegt sem þú getur gert til þess að laða að þér fánuna. Aukna fjölbreytni plantna, meira frjóduft, meiri blómasafa og fleiri ber og fræ hefur þegar verið fjallað um. Er þá ekki kominn tími til þess að huga að öðrum leiðum?

Fuglaborð er góð hugmynd. Þar færðu tækifæri til þess að laða að þér fjölda fugla á vissan stað þar sem þú getur notið þess að fylgjast með þeim á þægilegan máta. Borðið sjálft þarf ekki að vera merkilegt. Aðalatriðin eru staðsetningin og notkunin. Notkunin fyrst. Ábyrgð er nauðsynleg eftir að þú byrjar. Það má ekki henda að gefa nokkra daga, venja fuglana og gefast svo upp og gefa bara þegar þú manst eftir því. Komdu þér upp reglu og haltu fast við hana. Fuglarnir eru fljótir að læra að þarna er matur sem lítið þarf að hafa fyrir og þeir eiga eftir að flykkjast að af stóru svæði. Þeir treysta á þig og þeir gætu orðið illa úti ef þessar ókeypis máltíðir hætta allt í einu. Sérstaklega á veturna. Reyndu því að gefa alltaf á sama tíma á hverjum degi, t.d. eftir morgunverð. Á veturna bíður þá maturinn eftir greyjunum þegar birtir og þeir koma eftir kalda nótt í örvæntingarfullri leit að mat sem getur skilið á milli lífs og dauða fyrir þá.

Staðsetningin þarf að vera nákvæm. Þú ættir á raun og veru að hugsa um “matstöð”  fremur en fuglaborð. Nokkrir fuglar eru fremur feimnir við að næra sig tvo metra frá jörðu og vilja frekar krafsa og gogga af jörðinni svo að opið svæði kringum borðið er nauðsynlegt. Það hefur líka þann kost að það er erfiðara fyrir kettina að læðast að fuglunum. Þetta opna svæði þarf helst að vera um fjórir metrar í þvermáli ef borðið er á húsvegg. En aðalástæðan fyrir því að setja upp svona matstöð er náttúrulega sú að þú getir fylgst með fuglunum og stúderað þá. Þess vegna þarftu að staðsetja matstöðina þannig að það sé þægilegt fyrir þig að fylgjast með henni út um glugga. Þá þarf að vera auðveld og greið leið frá húsinu að matstöðinni. Það getur verið allt í lagi á góðum dögum að skjótast út með fóður en þegar þú þarft að kafa snjó lítur dæmið öðruvísi út. Greinar sem fuglarnir geta flogið upp á við minnstu hættumerki auka vinsældir þínar. Það er ekki vitlaus hugmynd að festa góða grein ofan á borðið sem fuglarnir geta fyrst sest á meðan þeir eru að ákveða sig. Hæðin á matstöðinni þarf að vera um tveir metrar. Þú átt eftir að verða undrandi á hve hátt kettir geta stokkið þegar fuglahópur hefur tekið ástfóstri við matstöðina þína. Ef þú átt í erfiðleikum með staðsetningu vegna hættu frá köttunum gætirðu reynt að hengja borðið (eða kettina!) í trjágrein. Það heldur köttunum örugglega frá.

Einkunn

Garðurinn - Leikvöllur

Börn sem leika sér úti eru að jafnaði hraustari en þau sem hanga mikið inni við. Hreint loft og átök við náttúruleg efni er uppbyggjandi fyrir alla, jafnt börn sem fullorðna. Ef aðstaða er til að koma fyrir sandkassa er það þess virði því sandurinn er eins og leir fyrir hugmyndaflug barnsins. Úr sandi má allt gera og ímyndunaraflið fær algerlega lausan tauminn. Það þarf ekki meira en svalir til að koma fyrir litlum sandkassa.

Ef garðskiki er fyrir hendi er róla, kofi eða rennibraut góð viðbót því börn una sér hvergi betur en þar sem þau hafa öryggi og frelsi til að skapa sér sinn eigin heim og hreyfa sig. Mikilvægt er þó að leiktækin fylgi þroska barnsins sem best og öryggi sé alltaf sett á oddinn. Leiktæki úr þykku plasti geta ekki talist umhverfisvæn og brotna seint eða aldrei niður. Viðurinn stendur aftur á móti alltaf fyrir sínu og er auk þess endurvinnanlegt efni. Þegar sandkassinn eða kofinn hafa þjónað tilgangi sínum má alltaf gera eitthvað annað úr honum.

Einkunn

Fuglablik í Grasagarðinum - ljósmyndasýning og fuglaganga

Sunnudaginn 6.maí kl. 11 verða fuglar í fyrirrúmi í Grasagarði Reykjavíkur. Í samstarfi við Fuglavernd verður ljósmyndasýningin Fuglablik opnuð í Café Flóru, nýuppfærður upplýsingaveggur um fuglana í garðinum afhjúpaður  og að auki verður boðið upp á fuglagöngu um garðinn undir leiðsögn félaga úr Fuglavernd.

Ljósmyndasýningin Fuglablik er farandsýning Fuglaverndarfélags Íslands og er hún tileinkuð velunnara félagsins, Hjálmari R. Bárðarsyni, sem lést í mars 2009. Hjálmar var brautryðjandi í fuglaljósmyndun hér á landi og gaf út fyrstu stóru ljósmyndabókina um íslenska fugla árið 1986. Á undanförnum árum hefur fjölgað mjög í hópi íslenskra fuglaljósmyndara eins og sést á því að þátttakendur í sýningunni eru 18 og aldurinn spannar frá 14 ára til 87 ára. Viðfangsefnin eru misjöfn en sammerkt með verkunum er aðdáun og virðing á íslenskri náttúru og íslenskum fuglum. Ljósmyndasýningin stendur til 3. júní og er opin daglega á opnunartíma Café Flóru kl. 10-22.

Eftir opnun ljósmyndasýningarinnar verður boðið upp á fuglagöngu um Grasagarðinn en í garðinum er fjölskrúðugt fuglalíf.  Þeir Jóhann Óli Hilmarsson, fuglafræðingur og formaður Fuglaverndar, og  Jakob Sigurðsson varaformaður félagsins, fræða gesti um þær fuglategundir sem fyrir augu ber.

Í anddyri garðskálans verður einnig afhjúpaður nýuppfærður upplýsingaveggur um fuglategundirnar í Grasagarðinum, algengar sem sjaldgæfar.

Mæting í Café Flóru kl. 11. Þátttaka er ókeypis og allir eru velkomnir.

Ljósmynd: Flórgoði, ©Sindri Skúlason.

Einkunn

Garðurinn - Molta

Einn poki af heimilissorpi kostar sveitarfélagið þitt u.þ.b. 100  krónur [2007] að urða. Þú getur minnkað heimilissorpið þitt um 30-35% með því að jarðgera. Með því að jarðgera garðaúrgang og matarleifar má búa til dýrindis mold, svokallaða moltu, sem nota má sem áburð í garðinn. Umbreytingin úr úrgangi yfir í mold tekur að vísu nokkra mánuði og jafnvel ár, allt eftir hvaða aðferð er notuð, en fyrir þá sem hafa aðgang að garðskika og/eða moltutunnu er hún skemmtileg leið til þess að minnka sorp og vinna eigin áburð.

Í moltutunnuna má setja allt nema kjöt- og fiskafgangar ættu ekki að rata þangað.

Til að ná sem bestum árangri þarf moltunni að vera haldið mátulega rakri og ágætt er að setja eitthvað af dagblaðapappír eða garðaúrgangi með matarleyfunum. Aðferðin sem valin er fer alveg eftir hvort að sérstök moltutunna er valin eða hvort að aðrar einfaldari aðferðir s.s. trékassi eða hola í jörð eru notaðar.

Allt rotnar að lokum svo aðferðin hefur einungis áhrif á tímann sem það tekur hauginn að verða að moltu. Á opnum haug jarðgerist á um 3 árum en við kjöraðstæður í moltutunnu getur ferlið verið stytt í nokkra mánuði. Öll mold eru gamlar jurtaleifar svo það er enginn hætta á að nokkuð geti mistekist.

Stórar moltutunnur úr þykku plasti eru að vissu leiti hrein þversögn við umhverfishugsun og alls ekki umhverfisvænar sem slíkar því plastið eyðist kannski á mörgþúsund árum eða verður að plasttárum svokölluðum „hafmeyjartárum“ sem geta haft gríðarlega neikvæð áhrif á lífríki hafsins, endi þær þar.

Einkunn

Sveitin - Garðrækt

Garðrækt hefur ekki langa sögu á Íslandi. Það var ekki fyrr en seint á 18. öld að farið var að gera tilraunir með kartöflurækt og ræktun annarra matjurta hér á landi. Hins vegar var því þannig háttað í Englandi og víða á meginlandi Evrópu fyrr á tímum, að enginn bóndi lét sér detta í hug að kaupa grænmeti, eða egg eða skinku. Bændurnir stunduðu matjurta- og garðrækt á sjálfbæran hátt og voru einnig með hænur og svín í garðinum.

Vélvæðing landbúnaðarins hefur hins vegar umbreytt aðferðum við garðyrkju þannig að segja má að í dag sé garðyrkja víða stunduð sem nokkurs konar iðnaður.

Ræktun matjurtagarða var ekki í tísku á tímabili og voru matjurtagarðar yfirleitt faldir einhvers staðar út í horni garðsins eða undir eldhúsglugganum. Nú um stundir er hins vegar að verða aftur mjög vinsælt að rækta matjurtir, svo vinsælt að fólk keppist um að fá aðgang að jarðnæði til að geta stundað slíka ræktun.

Gróðurhús eru notuð á Íslandi til að rækta gómsæta tómata og safaríkar gúrkur, auk annars grænmetis. Íslenskt grænmeti þykir mjög bragðgott og er ástæðan fyrst og fremst sú staðreynd að íslenska vatnið er mjög hreint og tært  og er með besta vatni sem fáanlegt er á jörðinni.

Nánari upplýsingar um það hvernig er hægt að skipuleggja matjurtagarðinn, rækta og nýta má finna í Eldhúsgarðinum hér á vefnum. Ennfremur er hægt að nálgast upplýsingar um hvernig má nýta hinar margvíslegustu viiltu jurtir og grænmeti með því að skoða Grasa-Guddu Náttúrunnar.

Einkunn